CodeWeek – małe kroki w kodowaniu, wielkie odkrycia dzieci
Czy można kodować na dywanie? Co wspólnego z programowaniem mają strzałki, kolorowe klocki i droga do skarbu? I dlaczego warto pozwolić dzieciom sprawdzić pomysł, który
Efekt uczenia się. Doświadczenie edukacyjne. Kompetencje przekrojowe. Sprawczość. Samoregulacja.
Nowa podstawa programowa przynosi pojęcia, które brzmią ważnie — ale nauczyciel nadal musi wejść do sali i odpowiedzieć sobie na bardzo konkretne pytanie:
„Co właściwie mają dzisiaj zrobić moi uczniowie?”
W STEAM HOUSE lubimy upraszczać to, co na początku wydaje się skomplikowane.
Dlatego proponujemy jeden model, który można wykorzystać podczas planowania krótkiej aktywności, całej lekcji albo większego projektu:
„Cel — działanie ucznia — dowód uczenia się”
Ten prosty schemat pomaga przejść od zapisu podstawy programowej do zajęć, które są aktywne, uporządkowane i możliwe do przeprowadzenia bez tworzenia wszystkiego od początku.
Aby przełożyć efekt uczenia się na codzienne zajęcia:
Nowa podstawa opiera się na efektach uczenia się i doświadczeniach edukacyjnych, czyli sytuacjach, w których wiedza łączy się z praktycznym działaniem ucznia. (gov.pl)
Cel może brzmieć bardzo poprawnie:
„Uczeń rozumie zależność między długością boku a obwodem figury.”
Ale nauczyciel nadal potrzebuje wiedzieć:
Dlatego do celu dopisujemy dwa kolejne elementy.
Uczeń:
Nauczyciel obserwuje, czy uczeń:
Nagle zapis przestaje być abstrakcyjny. Zamienia się w konkretną sytuację edukacyjną.
Nie próbuj realizować dziesięciu celów jednocześnie.
Wybierz jeden efekt główny.
Zamiast:
„Uczniowie poznają budowę rośliny, rozwijają współpracę, uczą się mierzyć, korzystają z technologii i tworzą plakat.”
Lepiej:
„Uczeń potrafi wyjaśnić, czego roślina potrzebuje do wzrostu, na podstawie własnej obserwacji.”
Pozostałe umiejętności mogą wspierać działanie, ale nie muszą stawać się równorzędnymi celami.
Zadaj sobie pytanie:
„Co uczeń może zrobić, żeby pokazać ten efekt?”
Pomocne czasowniki:
Unikaj planowania wyłącznie wokół czasowników:
Te czynności mogą pojawić się podczas zajęć, ale nie pokazują jeszcze, czy uczeń rozumie i potrafi wykorzystać wiedzę.
Dobre doświadczenie edukacyjne powinno stawiać ucznia w sytuacji, w której wiedza jest potrzebna.
Przykład:
Zamiast:
„Wykonaj kartę pracy dotyczącą właściwości materiałów.”
Można zaproponować:
„Z dostępnych materiałów zbuduj opakowanie, które ochroni delikatny przedmiot podczas upadku.”
Uczniowie muszą:
Wiedza nie jest dodatkiem. Staje się narzędziem potrzebnym do rozwiązania problemu.
Dowód uczenia się nie musi oznaczać kolejnego testu.
Może nim być:
Najważniejsze pytanie brzmi:
„Co zobaczę lub usłyszę, jeśli uczeń naprawdę osiąga zakładany efekt?”
Uczeń powinien wiedzieć, na co zwrócić uwagę.
Przykład kryteriów dla konstrukcji:
Kryteria nie mogą zdradzać gotowej drogi do rozwiązania.
Mają mówić, co powinno działać, a nie jak uczniowie mają to zbudować.
Bez refleksji aktywność może pozostać tylko ciekawym doświadczeniem.
Wystarczą trzy pytania:
Materiały IBE podkreślają znaczenie metapoznania i samoregulacji, czyli zdolności ucznia do zauważania, jak się uczy, co już potrafi i co powinien poprawić. (ibe.edu.pl)
Cel: Dziecko rozpoznaje, że różne materiały inaczej reagują na wodę.
Działanie: Dzieci otrzymują wyzwanie:
„Zbudujcie dach, który ochroni figurkę przed deszczem.”
Do dyspozycji mają:
Dzieci wybierają materiały, budują, testują i poprawiają konstrukcję.
Dowód uczenia się: Dziecko:
Refleksja:
Cel: Uczeń potrafi zaplanować prostą trasę i przekazać instrukcję jej przejścia.
Działanie: Uczniowie projektują trasę dla robota, kolegi albo pionka na macie. Muszą:
Dowód uczenia się: Uczeń:
Refleksja:
Cel: Uczeń wykorzystuje pomiary i proporcje do przygotowania prostego planu przestrzeni.
Działanie: Uczniowie otrzymują wyzwanie:
„Zaprojektujcie małą strefę odpoczynku w wybranym miejscu szkoły.”
Zespoły:
Dowód uczenia się: Uczeń:
Nauczyciel nie znika z procesu.
Zmienia jednak swoją rolę.
Zamiast stale mówić uczniom, co mają zrobić w następnym kroku:
Pomocne pytania nauczyciela:
Nie trzeba tworzyć trzech całkowicie różnych lekcji.
Można różnicować:
Jedna grupa otrzymuje:
Inna grupa samodzielnie planuje proces.
Uczniowie mogą być:
Uczeń może przedstawić efekt jako:
Jedno wyzwanie może dawać wiele dróg udziału.
Uczniowie wykonują atrakcyjną konstrukcję, ale nie wiadomo, czego mieli się nauczyć.
Rozwiązanie: Przed zajęciami zapisz jedno zdanie:
„Dzięki temu działaniu uczeń zrozumie lub potrafi…”
Ładna makieta nie pokazuje jeszcze, czy uczeń rozumie zastosowane pojęcia.
Rozwiązanie: Poproś uczniów o wyjaśnienie decyzji, pokazanie testu albo opisanie poprawki.
Wszyscy uczniowie tworzą identyczne rozwiązanie.
Rozwiązanie: Określ warunki działania, ale pozostaw uczniom wybór sposobu.
Uczniowie budują pierwszą wersję i natychmiast przechodzą do prezentacji.
Rozwiązanie: Zaplanuj test i choćby pięć minut na jedną świadomą poprawkę.
Rozwiązanie: Pytaj o decyzje, trudności, testowanie i zmianę sposobu myślenia.
Po zajęciach uczeń:
[Wpisz najważniejszy efekt]
Uczeń będzie:
[Co zbada, stworzy, porówna, zmierzy, wyjaśni lub przetestuje?]
Uczeń ma do dyspozycji:
[Materiały, czas, zasady, ograniczenia]
Rozwiązanie powinno:
[Wpisz od trzech do pięciu kryteriów]
Poznam, że uczeń się uczy, gdy:
[Co zobaczysz lub usłyszysz?]
Na zakończenie zapytam:
Kompas Jutra w praktyce nie musi oznaczać skomplikowanego systemu planowania.
Wystarczą trzy elementy:
„Cel — co uczeń ma osiągnąć? Działanie — co zrobi, żeby wykorzystać wiedzę? Dowód — po czym poznamy, że się uczy?”
To prosty model, ale zmienia bardzo wiele.
Pomaga nauczycielowi uporządkować zajęcia. Daje uczniowi więcej przestrzeni do działania. Pozwala dyrektorowi budować wspólny standard w całej placówce.
Pobierz kartę STEAM HOUSE „Cel — działanie — dowód uczenia się” i wykorzystaj ją do przygotowania krótkiej aktywności, lekcji albo całego projektu.
To opis tego, co uczeń wie, rozumie lub potrafi zrobić po zakończeniu określonego procesu uczenia się.
Nie. Dowodem uczenia się może być również wypowiedź, obserwacja, sposób rozwiązania problemu, wykonany pomiar albo refleksja ucznia.
Nie. Może być krótkim działaniem podczas jednej lekcji albo częścią większego projektu.
Należy jasno określić cel, czas, dostępne materiały, warunki i kryteria sukcesu. Otwarte rozwiązanie nie oznacza braku struktury.
Tak. Nauczyciel formułuje cel dla siebie, a dzieci otrzymują zrozumiałe wyzwanie, materiały i przestrzeń do sprawdzania pomysłów.
Autor: Zespół STEAM HOUSE. Aktualizacja: 21 lipca 2026 roku.
Szkolenie „Podstawa programowa w działaniu” pomoże Twojej radzie pedagogicznej przejść od wymagań do praktyki.
Scenariusz zajęć, karta obserwacji i arkusz refleksji – gotowe do użycia na start nowego roku.
Czy można kodować na dywanie? Co wspólnego z programowaniem mają strzałki, kolorowe klocki i droga do skarbu? I dlaczego warto pozwolić dzieciom sprawdzić pomysł, który
10 października spotykamy się we Wrocławiu podczas ogólnopolskiego otwarcia Tygodnia Kodowania CodeWeek 2026. To będzie dzień pełen działania, eksperymentowania, budowania i kodowania — dokładnie tak,
Jedna książka. Kilka spokojnych minut. Głos dorosłego.Niby niewiele, a właśnie z takich prostych chwil może powstać coś bardzo ważnego. Dzień Głośnego Czytania to dobry pretekst,
Gotowy scenariusz na e-mail w ciągu minuty. Bez zobowiązań.