Jak przygotować szkołę do nowej podstawy? Plan dyrektora na pierwsze 30 dni

Dyrektor nie potrzebuje kolejnej listy zmian, którą prześle nauczycielom z dopiskiem:

„Proszę się zapoznać.”

Potrzebuje planu.

Takiego, który odpowiada na najważniejsze pytania:

• Kogo zmiana obejmuje w pierwszej kolejności?
• Jak przygotować nauczycieli?
• Co powinno być wspólne dla całej placówki?
• Gdzie zostawić zespołowi autonomię?
• Jak nie zamienić wdrożenia w lawinę dokumentów?
• Jak sprawdzić, czy zmiana rzeczywiście trafia do sali lekcyjnej?

Od 1 września 2026 roku nowa podstawa obejmie wychowanie przedszkolne oraz klasy I i IV szkoły podstawowej. Będzie następnie wdrażana w kolejnych rocznikach. (gov.pl)

To oznacza, że placówka nie musi wdrożyć wszystkiego wszędzie i jednocześnie.

Powinna jednak już teraz stworzyć model, który będzie można rozwijać w kolejnych latach.

Najważniejsza odpowiedź

Dobry plan wdrożenia powinien obejmować:

1. diagnozę gotowości zespołu;
2. wybór kilku priorytetów;
3. powołanie małego zespołu wdrożeniowego;
4. ustalenie wspólnego modelu planowania;
5. praktyczne przygotowanie nauczycieli;
6. bank materiałów;
7. prosty sposób obserwowania postępów;
8. regularną rozmowę o tym, co działa.

Nie chodzi o stworzenie kolejnego programu, który będzie dobrze wyglądał w segregatorze.

Chodzi o to, żeby nauczyciel wiedział, jak poprowadzić zajęcia, a dyrektor miał pewność, że zmiana jest spójna i możliwa do utrzymania.

Plan dyrektora na 30 dni

Dni 1–5: sprawdź, gdzie naprawdę jesteście

Nie zaczynaj od zamawiania szkolenia ani przygotowywania regulaminów.

Najpierw zbierz informacje.

Zadaj nauczycielom pięć pytań

1. Co w nowej podstawie jest dla Ciebie jasne?
2. Co budzi największą niepewność?
3. Które metody już stosujesz?
4. Czego potrzebujesz, żeby rozpocząć?
5. Co mogłoby niepotrzebnie zwiększyć Twoje obciążenie?

Odpowiedzi można zebrać:

• podczas krótkiego spotkania;
• w anonimowym formularzu;
• w zespołach przedmiotowych;
• na tablicy z trzema kolumnami: „mamy”, „potrzebujemy”, „obawiamy się”.

Sprawdź zasoby

Nie tylko sprzęt.

Równie ważne są:

• doświadczenie nauczycieli;
• istniejące projekty;
• materiały;
• dobre scenariusze;
• nauczyciele, którzy potrafią prowadzić pracę zespołową;
• przestrzenie możliwe do wykorzystania;
• lokalni partnerzy;
• wyposażenie kupione wcześniej, ale rzadko używane.

Często placówka ma już znacznie więcej, niż na początku sądzi.

Dni 6–10: wybierz priorytety

Najczęstszy błąd zarządzania zmianą polega na uruchomieniu zbyt wielu działań jednocześnie.

Nie wybieraj dziesięciu priorytetów.

Wybierz trzy.

Przykład:

Priorytet 1. Działanie ucznia

Na każdych obserwowanych zajęciach pytamy:

„Co robi uczeń poza słuchaniem i odtwarzaniem?”

Priorytet 2. Współpraca

W każdym miesiącu zespoły przygotowują przynajmniej jedno działanie, w którym uczniowie mają prawdziwie współzależne role.

Priorytet 3. Dowody uczenia się

Placówka ustala kilka prostych sposobów obserwowania rozwoju:

• karta refleksji;
• zdjęcie procesu;
• prototyp;
• wypowiedź ucznia;
• portfolio;
• informacja zwrotna.

Priorytety powinny być na tyle konkretne, żeby nauczyciel wiedział, co zmienić w swojej pracy.

Dni 11–15: powołaj zespół wdrożeniowy

Nie twórz dużej komisji.

Najczęściej wystarczy zespół od trzech do pięciu osób:

• dyrektor lub wicedyrektor;
• nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej;
• nauczyciel klasy IV lub przedstawiciel zespołu przedmiotowego;
• nauczyciel entuzjasta lub koordynator projektów;
• opcjonalnie pedagog, psycholog albo nauczyciel współorganizujący.

Zadania zespołu

• porządkuje pytania nauczycieli;
• wybiera wspólne narzędzia;
• przygotowuje propozycje małych działań;
• zbiera przykłady;
• pomaga rozwiązywać trudności;
• pilnuje, aby wdrożenie nie zamieniło się w biurokrację;
• przekazuje dyrekcji informacje z zespołu.

Czego zespół nie powinien robić?

Nie powinien:

• pisać scenariuszy za wszystkich;
• oceniać nauczycieli za tempo wdrażania;
• produkować kolejnych formularzy;
• wymagać identycznych zajęć w każdej klasie;
• przejmować odpowiedzialności za całą zmianę.

Jego rolą jest ułatwianie, nie kontrolowanie każdego kroku.

Dni 16–20: ustal wspólny model pracy

Duża szkoła potrzebuje standaryzacji. Mała szkoła potrzebuje prostoty. W obu przypadkach warto wypracować wspólną ramę.

Może ona składać się z pięciu pól:

1. Cel.
2. Działanie ucznia.
3. Kryteria sukcesu.
4. Dowód uczenia się.
5. Refleksja.

Nie oznacza to, że każdy nauczyciel będzie prowadził zajęcia tak samo.

Wspólna jest struktura myślenia. Różne pozostają:

• temat;
• metody;
• materiały;
• poziom trudności;
• forma rezultatu;
• sposób pracy grupy.

Materiały oficjalne podkreślają znaczenie planowania procesu dydaktycznego, organizowania środowiska sprzyjającego uczeniu się, doświadczeń edukacyjnych i metod aktywizujących. (ibe.edu.pl)

Dni 21–25: przygotuj wsparcie dla nauczycieli

Szkolenie nie może być jednorazowym wykładem.

Dobre przygotowanie zespołu powinno obejmować:

• krótkie wyjaśnienie zmian;
• przykłady dla konkretnych etapów;
• wspólne zaprojektowanie działania;
• materiały do wykorzystania;
• czas na pytania;
• możliwość konsultacji;
• wymianę doświadczeń po pierwszych próbach.

Najważniejsze pytanie po szkoleniu brzmi:

„Z czym uczestnik wychodzi?”

Dobra odpowiedź:

• z własnym planem;
• gotową kartą;
• pierwszym scenariuszem;
• pytaniem problemowym;
• kryteriami sukcesu;
• pomysłem na dowód uczenia się.

Słaba odpowiedź:

• z notatkami z prezentacji.

Dni 26–30: zaplanuj pierwsze wdrożenie

Nie czekaj na idealny moment.

Wybierz:

• jedną grupę;
• jedną klasę;
• jeden rocznik;
• jeden zespół nauczycieli;
• jedno wspólne wyzwanie.

Model małego pilotażu

1. Nauczyciele wybierają temat.
2. Projektują działanie uczniów.
3. Ustalają kryteria.
4. Prowadzą zajęcia.
5. Zbierają prosty dowód uczenia się.
6. Spotykają się na 30 minut.
7. Odpowiadają na pytania:

• Co zadziałało?
• Co było trudne?
• Co uprościmy?
• Co warto powtórzyć?

Dopiero po tej rozmowie warto rozszerzać działanie.

Jak dopasować plan do rodzaju placówki?

Przedszkole publiczne

Najważniejsze potrzeby:

• bezpieczeństwo;
• jasność;
• zgodność;
• małe kroki;
• ograniczenie dokumentacji.

Wdrożenie powinno pokazywać, że nowe działania można połączyć z codziennym rytmem dnia, zabawą, ruchem i obserwacją.

Przedszkole niepubliczne

Oprócz jakości metodycznej ważne będą:

• wyróżnienie oferty;
• komunikacja z rodzicami;
• widoczne projekty;
• spójny program;
• doświadczenie premium bez przeciążania dzieci ekranami.

Nie wystarczy jednak nazwać zajęć „STEAM”. Trzeba pokazywać, co dzieci faktycznie robią i czego się uczą.

Mała szkoła

Największą siłą może być:

• elastyczność;
• współpraca między klasami;
• lokalne projekty;
• zaangażowanie mieszkańców;
• wykorzystanie dostępnych zasobów;
• widoczne rezultaty.

Nowoczesność nie musi oznaczać wielkiego budżetu.

Duża szkoła miejska

Najważniejsze będą:

• koordynacja;
• jasne role;
• wspólne standardy;
• bank materiałów;
• liderzy etapów;
• możliwość wdrożenia w kilku krokach;
• regularne monitorowanie jakości.

Jak sprawdzać wdrożenie bez kolejnej kontroli?

Nie pytaj wyłącznie:

„Czy zrealizowano projekt?”

Pytaj:

• Czy uczniowie podejmowali decyzje?
• Czy wiedzieli, po co wykonują zadanie?
• Czy mieli możliwość poprawienia rozwiązania?
• Czy nauczyciel zbierał informacje o procesie uczenia się?
• Czy zadanie było dostępne dla uczniów o różnych potrzebach?
• Czy można je wykorzystać ponownie?
• Co nauczyciel uprości następnym razem?

Monitorowanie powinno pomagać zespołowi się rozwijać, a nie wzmacniać lęk przed oceną.

Najczęstsze błędy dyrektora

Błąd 1. Wysłanie dokumentów bez rozmowy

Samo udostępnienie materiałów nie przygotowuje zespołu do działania.

Zamiast tego: Zorganizuj krótkie spotkanie wokół trzech najważniejszych pytań nauczycieli.

Błąd 2. Wdrożenie wszystkiego od pierwszego dnia

Nadmierna liczba zmian prowadzi do pozornego realizowania zadań.

Zamiast tego: Wybierz trzy priorytety na pierwszy semestr.

Błąd 3. Każdy nauczyciel działa osobno

Powstaje wiele materiałów o różnej jakości, których nikt później nie wykorzystuje.

Zamiast tego: Stwórz wspólny bank struktur, a nie identycznych scenariuszy.

Błąd 4. Entuzjasta odpowiada za wszystko

Jeden aktywny nauczyciel zostaje przeciążony i szybko traci energię.

Zamiast tego: Podziel role i odpowiedzialność.

Błąd 5. Reforma staje się kampanią promocyjną

Placówka komunikuje nowoczesność, ale nauczyciele nie mają narzędzi.

Zamiast tego: Najpierw zbuduj jakość. Potem pokaż rodzicom prawdziwe rezultaty.

Checklista gotowości placówki

Zespół

• ☐ Nauczyciele wiedzą, kogo obejmują zmiany.
• ☐ Zebraliśmy ich pytania i obawy.
• ☐ Wskazaliśmy mały zespół wdrożeniowy.
• ☐ Role są jasne.
• ☐ Nikt nie odpowiada za wszystko samodzielnie.

Metodyka

• ☐ Mamy wspólny model planowania.
• ☐ Potrafimy przejść od celu do działania ucznia.
• ☐ Mamy kilka sposobów zbierania dowodów uczenia się.
• ☐ Wiemy, jak prowadzić refleksję.
• ☐ Potrafimy różnicować jedno zadanie.

Organizacja

• ☐ Wybraliśmy trzy priorytety.
• ☐ Zaplanowaliśmy pierwsze wdrożenie.
• ☐ Nauczyciele mają czas na krótką wymianę doświadczeń.
• ☐ Materiały są dostępne w jednym miejscu.
• ☐ Dokumentacja nie jest większa niż samo działanie.

Komunikacja

• ☐ Potrafimy wyjaśnić rodzicom, co zmienia się w uczeniu.
• ☐ Pokazujemy proces, nie tylko efektowne zdjęcia.
• ☐ Nie obiecujemy rezultatów, których jeszcze nie sprawdziliśmy.
• ☐ Komunikujemy wsparcie, nie presję.

Podsumowanie

Dyrektor nie musi mieć wszystkich odpowiedzi pierwszego dnia.

Powinien jednak stworzyć warunki, w których zespół:

• rozumie kierunek;
• zna pierwszy krok;
• ma wspólne narzędzia;
• może bezpiecznie próbować;
• rozmawia o trudnościach;
• nie tworzy wszystkiego od początku;
• potrafi wykorzystać doświadczenia w kolejnych latach.

Najlepsze wdrożenie nie zaczyna się od wielkiego hasła.

Zaczyna się od dobrze zorganizowanego pierwszego działania.

FAQ

Czy cała rada pedagogiczna powinna przejść szkolenie?

Wspólne szkolenie pomaga zbudować jeden język i standard pracy. Zakres powinien jednak uwzględniać różne potrzeby nauczycieli poszczególnych etapów.

Czy dyrektor musi tworzyć nową dokumentację?

Nie należy tworzyć dokumentów bez wyraźnej potrzeby. W pierwszej kolejności warto uporządkować sposób planowania zajęć i zbierania dowodów uczenia się.

Jak długo powinien trwać pilotaż?

Może obejmować jedno działanie lub kilka tygodni. Ważniejsze od długości jest zaplanowanie momentu na omówienie rezultatów i wprowadzenie poprawek.

Co zrobić, gdy część zespołu boi się zmiany?

Warto zacząć od małego działania, pokazać konkretne przykłady i jasno powiedzieć, czego nauczyciele nie muszą robić. Lęk często wynika z braku konkretu, nie z niechęci do rozwoju.

Jak przygotować dużą szkołę?

Należy wdrażać zmianę etapami, wykorzystując koordynatorów, liderów poszczególnych poziomów oraz jeden wspólny model jakości.

Źródła

• MEN — podpisane rozporządzenia dotyczące nowych podstaw programowych
• IBE PIB — materiały szkoleniowe dla nauczycieli o nowych podstawach programowych

Autor: Zespół STEAM HOUSE. Aktualizacja: 21 lipca 2026 roku.